محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
مقدمهء مصحح 103
آثار عجم ( فارسى )
و ميرزا حسن خان سرهنگ - نبيرهء ميرزا فرج الله خان شيرازى ، متخلص به طرفه - نيز ابيات زير را در اتمام تأليف آثار عجم ساخت : شد مؤلف چون ز فكر فرصت ، آن داراى حكمت * طرفه آثار عجم كامد به شيوايى موصّف دوش با پير خرد گفتم كه تاريخى بيان كن * از پى اتمام اين تأليف و اين زيبا مؤلف گفت « آثار عجم » تاريخ سال اوست ليكن * گر الفها را كنى كم ، حرف ثانى را مضاعف « 1 » ( 1313 ) پس از اتمام آثار عجم ، مظفر الدين شاه ، مبلغ يك صد تومان مستمرى براى فرصت تعيين كرد : « . . . چند سال قبل ، پس از تأليف كتاب آثار عجم كه از لحاظ مبارك اعليحضرت مظفر الدين شاه قاجار . . . گذشت ، به طيب خاطر مهر مظاهر و ميل مبارك يك صد تومان مستمرى مقرر فرمودند كه ثبت دستور العمل و ضبط دفتر شده و همه ساله مرحمت فرمودهاند . . . حال هم اولياى دولت . . . اگر داعى را دولتخواه و ملتپرست و زحمتكش در ملك ديدهاند ، مرحمت كنند و اگر مصلحت ندانند ، مختارند . . . « 2 » » با توجه به اينكه كتاب جغرافى هندوستان در 1322 به چاپ رسيده است ، احتمالا فرصت ، نسخهء چاپى كتاب را در تهران به مظفر الدين شاه داده بود و طبعا در آن موقع ، در جامعه شهرتى شايسته داشت .
--> ( 1 ) . آثار عجم ، هامش صفحهء 539 . ( 2 ) . مختصر جغرافى هندوستان ، ص 5 .